Schutterij Sint Salvius Limbricht

Het jaar van oprichting dezer “St. Maria en Salvius Schutterij” is niet bekend; voor 1685 (oudste schild). Van de oude papieren bleef weinig bewaard; een reglement “van 1845″ was niet te vinden; misschien is dit het afschrift van eenen voorganger gedat. 22 Mei 1736, waarui Pastoor Rutten in De Maasgouw 38ste jrg. (1918), blz. 58-59, gedeelten heeft gepubliceerd. ‘t Merkwaardigste van dat reglement zijn de art 36 en 37, den schutter verplichtend , in geval van brand of strooperijen de behulpzame hand te bieden. Een “Stamboek der schutterij van Limbricht” – op het titelblad een gekleurd prentje van de patrones, waaronder “ora pro nobus” ( !) – geeft nog eenige bijzonderheden uit lateren tijd; zoowel ledenlijst als rekeningen van 1857 af. Ook vermeldt het o.a. een “drapeau”, den 3den Dec. 1878 door L. en A. Michiels van Kessenich geschonken.
Koningschieten des Maandags van de zomerkermis (14 dagen na Pinksteren), na een verpl. Mis voor de levenden; op den houten vogel (zonder plaat), zwart gemaakt en met een aan den hals hangende roos versierd. Dan drie dagen teren. Den eersten Zondag erna wordt St. Salvius gevierd en eene tweede Mis – nu voor de overledenen – gedaan; vroeger geschiedde dit op patroonsdag (26 Juni). Soms een winteravondfeest. De beschermheer geeft jaarlijks 10 (voor-oorlogsche) frcs. aan den koning, en 50 aan de schutterij. Er zijn omstr. 35 leden. Concoursbezoek, en oefenen op de bolletjes. De belangstelling is evenwel niet groot, hetgeen o.a. hierin zijn uitdrukking vond, dat de beteekenis van het in volle praal uittrekken de laatste jaren meer en meer afnam; ook dit gezelschap deed zich eertijds veel mooier voor dan tegenwoordig. Dit werd met kennis van den plaatselijken toestand gememoreerd in eene geestige toespraak, gehouden tijdens het feest van “Peter Door” (P. D. Vaassen), den 26sten Juni 1924 vijfentwintig jaren schuttemeester van St. Salvius. Er waren vroeger nogal eens weerspannige broeders, zeide spr., en het was “dus niet te verwonderen, dat kommandant K.S. en luitenant F. P. nu en dan hun degen moesten blank trekken, om orde in de rangen te houden, die veel dichter waren dan waarover gij, [d.w.z. P. D. Vaassen] thans beschikt”.- Daarbij voerden de officieren nog ‘t bevel “over de 4 grenadiers, de vier tonnen genaamd [naar hun hoofddeksel],…” evenals over “de twee sappeurs met bijl en zaag [en lederen voorschoot]…, echte reuzen met baarden gelijk Mozes… die bij de plechtige processie de wegen van hindernissen bevrijdden, boomen afkapten en palen in de straten geplant uit den grond trokken !” Met Limburgsche leutigheid herinnerde spr. vervolgens aan P. D’s “diensten aan het vaderland bewezen, voor en gedurende den oorlog”; het zou voor een groot deel aan zijn beleid te danken zijn, “dat de Pruisische horden niet van Tuddern uit in Sittard binnenvielen om Holland op te slokken…”; immers. Berlijn had bevolen, niet over Tuddern de Nederlanden binnen te dringen, “want Generaal Peter Door staat met de gewapende schutterij St. Salvius aan den Havelenberg”. Enz.
Al heeft P. D’s schutterij dit effect in werkelijkheid niet gehad, zij zou inderdaad door eenen eventueelen indringer voor eene afdeeling van ons Nederlandsche leger kunnen gehouden worden, want ze draagt tegenwoordig ongeveer dezelfde grijsgroene uniform. Vroeger ‘t bekende soldatenblauw, nog eerder een meer Limburgsch kleed, zooals ‘t bij bijzondere gelegenheden nog wel voor den dag wordt gehaald: blauwe boerenkiel, om den hals gebonden zakdoek, slappe punthoed met veertje. Hierbij behooren de pieken, de koning draagt dan den steek met pluim van den commandant, de koningin eene kroon (metalen haarband), in de hand een ruiker. De oude, zeer hooge berenmutsen der sappeurs zijn weg, men moet zich dus gedeeltelijk van nieuwe stukken voorzien; ‘t is slechts zelden, dat voldoende liefhebbers zich voor deze “ouderwetsche vertooning” aanmelden. De koning kiest ook zelden eene koningin. Wel wordt hij nog aan den pastoor voorgesteld, die trakteert; al heeft geen ceremonieel kronen plaats, de vaan wordt gezwaaid, voor beiden, en officieren hangen hem het zilver om. Op de gildententoonstelling, in 1900 te Luik gehouden, verwierf St. Salvius een prijs groot frcs. 200.- als “verstkomend Nederlandsch gezelschap”, bovendien een “prime speciale dans la categorie des objets d’art” (frcs. 25.- en eene medaille), voor de koningsketen enz. Op de groote Luiksche tentoonstelling van 1905 kreeg de schutterij een vaandel.

Het zilver, enz. Dit bestaat uit: 22 koningsplaten, gedat. 1727 (alleen koningsnaam), 1730, 1731, 1736 (alleen koningsnaam), 1737 (afgeb. brouwketel en moutschop? – een hoog glas, roemer; mk. m), 1738 (groot schild, waarop klok en zandlooper, monogram: CC, en in ‘t opschrift tweemaal het jaartal 1738 : DonaVIt ConstantIUs CoX / reX bene MerItUs, en reX. ConstantIUs. CoX / In DonUM praebUIt), 1740 (in ‘t opschrift twéémaal het jaartal 1740: gVLIeI.: / DohMen. reX / eInIghaVsen. ILLVXIt), en GgIft gegeveVen Int / seLVe Iaer / aLS WILh: DohMeb/ VogeLs konIng / Waer), 1741 (in ‘t opschrift tweemaal het jaartal 1741: WILheL: / MVs seCVnDO / reX eXstat, en DohMen WILt nIet / WICken hII geeft / Weer VogeLs gIften), 1746 (wapen : een berg, naam L. Bergman, “ongetrout”; uit Einighausen, vroeger onder de parochie L.), 1750 (afgeb. voerman; WILheLMUs broeCkhoVen / reX fUtUrae posterItatI / Dono trIbUIt), 1751 (afgeb. kan, waarop ABRAHAM / SU / PEERDT, tusschen mes en schuimspaan ; naam Franc. van der Wein; van eene boerderij, zeide men, waar indertijd een jeneverstokerij was), 1754, 1763 (sCIopetI. sCIto / ICt. V. hVbert. / nICoLaVs. HoVben / proCero. EX IVVenIs / VertICe. StraVIt / aVeM), 1779 (petrUs IosephUs / hoUben ClarI / CognoMInIs ID / gratIs offert / regIs honore / Viget = 1778; op de plaat komt echter ook een A° 1779 voor), 1840 (sikkel), 1841/1848 (id.), 1842, 1843/44 (jongman), 1849 (id.), 1852, 1857, 1883. Vier keizersplaten (1685, Neiclas. Brockhoven / keiser. heft dese / plat. verehrdt, wapen: 2 zesbladige bloemkronen, schildvoet gegolfd, helmteeken 2 uitkomende slangen; 1846, een 8-pt. ster; 1875; en 1925/27, ster). Eene plaat 1879/82/84, gegeven door Jhr. L. Michiels van Kessenich aan…, koning; en een van 1920, geschonken door I. Michiels van Kessenich-van Meeuwen, met de wapens M, v. K. en v. M., aan den koning. Een sikkel waarop Schuttemeester / 1840. Een schild met wapen Bentinck (mk, gekroonde wv?). Herinneringsplaat van iemand, die in 1924 25 jaren schuttemeester was (zie boven). Een gegrav, geheelen vogel, gekroond; staat lang en plat; stuk van een vleugel verkeerd bevestigd, de rest verloren gegaan; zeer versleten (van omstr. 1600?).
Vaandel van donkerblauwe zijde waarop (tweezijdig) een geel Latijnsch kruis; smalle gele randen met roode driehoeken. Standaardvaan van roode damastzijde met eenzijdig geborduurd wapen-Michiels van Kessenich, waaronder de wapenspreuk, en SCHUTTERY / VAN / LIMBRICHT; goudgalon en -franje. Versleten en door vocht aangetast. Zijden nationale vaan; in ‘t wit de op linnen geschilderde afbeelding van den patroon en (keerzijde) St. Maria; met gildenaam. Andere vaan met dergelijke middenstuk, dat vroeger in de oude kerk hing en door den pastoor aan ‘t gilde is afgestaan. Twee steken m. zilvergalon; op dien van den commandant een oranje rozet en wit-roode pluim. Vier verzilverde pieken (v. d. grenadiers), een kleinere koperen van den commandant; aan elke een roode kwast. Zes houten kruisbogen (niet bruikbaar, kinderspeelgoed). Halfhooge koperen trom. Tamboermajoorsstok. Twee oude ijzeren kanonnetjes, op houten affuiten waaraan ijzeren wielen.

Publications de la société Historique et Archéologique dans le Limbourg, jaargang 1936:
Pagina 115 t/m 118.